AZMİN ELİNDEN…

‘OSMANCIK BİR YOL HİKÂYESİDİR’

Merkez Üstü Aydın Buharken İlçesi olan 04.12.2009 tarihinde saat 08.02 ‘de 4,9 orta şiddetindeki depremin ardından, TEMA Vakfı Aydın İl Temsilcisi Mehmet Özdemir ve beraberinde 12 kişilik gönüllü TEMA üyesi bölgeye hareket etti.

 Aydın'ın Buharkent ilçesine bağlı Gelenbe Köyünde, TEMA Vakfı Aydın İl Temsilciliği tarafından ''Erozyonla Mücadele, Ağaçlandırma ve Çevre Sorunları'' konulu eğitim semineri düzenlendi.

     Gelenbe Köy meydanında düzenlenen eğitim seminerine, Köy Muhtarı Halil Fidan, gönüllü TEMA üyeleri ve çiftçiler katıldı. Seminerin ardından Kuyucak’a bağlı Kurtuluş Beldesine geçildi.

 Gönüllü TEMA üyesi Kurtuluşlu Emekli Öğretmen Akın Çelebioğlu, Kurtuluş Kasabasının tarihi hakkında şunları aktardı:” Kurtuluş Beldesi tarihi ‘Brioula’ kentinin üzeridedir. Türkiye de ve dünyada ilk kez belki duyulacak olan ‘Brioula Kenti’ hıristiyanlık döneminde Brioula kenti o kadar büyük bir kent ki kendi adına para basacak kadar büyük bir ket olduğu ve aynı zamanda yargı sistemi olarak Efes’e bağlı bir tarihi kentti. Burada 9 yıl önce Kuyucak Meslek Yüksek Okulu ile tarihi araştırma kolu kurarak buraya öğrencileri getirdim. Burada Brioula kentinden kalma derlenmiş belediyenin arka tarafında birçok kalıntılar var. Buranın tescil edilmesi için Kültür Bakanlığına, Şubat 2008’de resmen müracaat ettim. Eğer Brioula kenti Kültür Bakanlığı tarafından tescil edildiği takdirde, kara yolun kenarına ‘Brioula’ diye Kurtuluşu gösteren bir sarı levha takıldığında Brioula Kenti dünyada ve Türkiye de tanınan bir tarihi kenti olarak gelecekte çalışmaların yapılacağı bir yer olarak anılacak. Bilaralılar benden daha çok bilgililer. Çünkü ‘Bilara’ buranın ‘Kurtuluş’tan önceki adıdır. Benim köyümdür.  Bunu ne yaptılar Aydın il Genel Meclis Üyesi Hüseyin Çelebioğlu yani benim babam Kurtuluş olmaması için diretti. Bilara öz Türkçe bir kelime olduğunu direttiği halde Türkçeleşeceğiz diye Bilara Türkçe değil diye, Bilara’yı değiştirdiler Kurtuluş yaptılar. Aslında Bilara ‘Brioula’dan gelen ve Bil-ara dan gelen öz Türkçe bir sözcük idi. Değişmemesi gerekiyordu. Böylelikle Bilara beldesi 1960 yılın sonunda önder olabilecek köylülerimiz vasıtasıyla teraslanma çalışmalarına başlandı. İncir ve zeytin ağaçları ile bezeli yerler bu köylülerimizin emekleridir. Ülkü Erdoğan ‘Toprak –Su’ yun yetkili Müdürü iken burada ilk çalışmaları yaparak, köylünün de bilinçli olmasından kaynaklanıp ‘Bu beldeye günde 10 bin liradan aşağı para girerse para sayılmaz’ der. Şu anda İş Bankası ile Zeytin işletmeleri ile koordineli olan Kırkayaklı Kamyonları gördünüz. Bu çevrenin zeytincilik konusunda hemen hemen merkez yapılabilecek en gelişmiş beldelerinin başında gelen bir yerdir. Burada incir, zeytin dışında Bilara’nın öne çıkarılması bence çok önemlidir. Çünkü Brioula kenti turizm yönü ile buradan ring yolu ile Hemen ön taraftan İzmir-Denizli asfaltından günlük en azından 100 otobüs turist geçiyor. Bunun 10 tanesi Brioula’ya girse ve burada Kurtuluşun yani Bilaralı çiftçimizin yaptığı gözlemesinden, bazlamasından ürettiği zeytininden, zeytinyağından, incir yemişinden alışveriş etse ve inanıyorum ki bu köy umulduğundan daha çok kazançlı çıkacaktır. Onun için Bilara çiftçilerimize ben Brioula dan yani 2000 yıl önceki üzerinde kuruldukları tarihi kentin öneminin öne çıkarılması ve bilinçlenmelerini isterim. Tabi bu konular Belediyeyi daha çok ilgilenmesi gerekir. Belediyemizi oluşturan bizler olduğumuza göre köylümüz yeterince bilinçlendiği zaman daha mutlu ve daha güzel günlere kavuşacağı inancını taşıyorum. Buradaki teraslama çalışmalarının amacı şuydu. .Bu gün TEMA’nın   öz çalışmasını oluşturan Erozyonu önleme açısından daha öncesi bir kırlık olan burasını Osmanlı bir paşanın tapusu içerisinde olan bir alandı. TEMA’nın düşüncesi doğrultusunda ‘Toprak-Su’ yun yaptığı bu çalışmaların ardından bu belde de bu güzellikler oluştu. Biz geçmişten günümüze kadar emeği geçen herkese teşekkür ederiz” dedi. 

      BİR ÇINARIN DİLİNDEN BİR KESİT-lll –AYDIN

    (‘Brioula’- ‘Bilara Köyü’ – Kurtuluş Beldesi–2009)

Aydın Kuyucak Kurtuluş Beldesin de başarılı bir tarım uygulaması göze çarpıyor. Belde civarında 36 bin dönün arazi üzerindeki zeytin ağaçları engin bir derya görünümündedir.  ‘Kurtuluş Kasabası Kalkınma Kooperatifi’ önünde Eski Belediye Başkanı Mehmet Uysal, bu kooperatifin yönetiminde olduğunu belirtti ve yaptığım röportajda, Uysal şunları söyledi:” Bilara iki mahalle halindeydi.  Zaman içinde bir araya gelelim demişler. Bütünleşmişler ve ‘Bilara’ ismini almış 1960 yılına kadar Bilara Köyü olara hüküm sürdü. 1960 ihtilalinde Bilara olarak devem eder. Bu isim dönemin yönetimine biraz abest gelmiş ve ‘Kurtuluş’ olarak değiştirildi.

 Beldenin önünde 36 bin dönümlük bir çiftlik vardı. Sahibi İstanbul da ve bizler bu arazileri ortaklaşa ekiyorduk. Bu arazide1960 yıllarında bir tane ağaç yoktu. Her taraf çalılık, taşlık dikenlik işlenmez bir haldeydi. Zamanla gerçek sahibi yani torunları biz İstanbul da oturuyoruz. Aydındaki çiftliği ne yapacağız. Zaman zaman kendi aralarında konuşarak hesaplar yapmaya başlıyorlar. Bunlar aralarında parselliyorlar. Ardından köylümüze satmaya başladılar. 1958 de bir taksim davası açılıyor. İki yıl mahkeme devem ediyor. Mahkeme kararı ile taksim yapılıyor. Herkes mülkiyet sahibi oldu. Fakat makine yok ve öküzlerle çitler sürülüyor. Öküzlerle işlenmesi mümkün olmayan araziler var. Taşlık makilik ve tikendik alanlarda var. O sıralarda ‘Toprak- Su’ ile işbirliği yapılarak bir teraslama projesi hazırlandı. O saman için 4 dozer ile dört sene bir çalışma yaptılar. Köylülerden ücret talep edilmeden bu çalışmalar yürütüldü. Teraslamalar tamamlandı. Bugün İzmir - Denizli yolun kuzeyindeki bütün alanlar ne kadar zeytin ve incir bahçesi varsa hepsi o dönemde yapıldı. Bütün dikimler bir plan dâhilinde yapıldı. Yıllardır bu yörede halkımıza bir ağaç özlemi çekilmiş. Ancak bu iki bitişik köy civarlarında tek tük bir kaç ağaç vardı. Yağış olursa mahsul var yoksa o yıl kıtlık geçerdi. Yılarca ağaç özlemi çekmiş olan köylümüz, bir ağaç dikme seferberliği başlatıldı. Burada bize önderlik yapan Ziraatçı Süleyman Yetim uzun süre burada kaldı. Çalışmalar esnasında yıllık ortalama 8 bin zeytin dikilmiştir. İncir hariç, portakal ve mandalın hariç ve o dönemlerde binlerce ağaç dikildi. Kurtuluşun tarımı o yıllarda şekillendi. 1970‘den sonra Aydın Valisi M. Zekai Gümüşdiş bu çalışmayı gördü. Buraya benim köyüm derdi. Zamanla Bursa’dan emekli oldu. Orada kaldı. Buralara gelir bizleri ziyaret ederdi.

Su sorunları yaşanmaya başlandı. 1974’de hemen 252 kişilik ‘Kurtuluş Kasabası Kalkınma Kooperatifi’ni kurduk. Bir proje oluşturduk. Valimizi temel atmaya davet ettik. Çalışkan bir kaymakamımız vardı. Aynı zamanda köylüde çalışkandı. Valiyi temel atmaya çağırdık. İlk etapta 10 bin dönüm ve ikinci etapta da 15 bin dönüm alanı su altına alacağız konuşması oldu. Valide o arada tıs tıs gülüyormuş. ‘Mümkün mü imiş bu kadar araziyi su altına almak, devlet bile yapamaz bu işi bu kadar basit olsa’ deyivermiş. Valiyi İki ay sonra açılışa çağırdık. İki ayda 12 çift boru ile 4 motorlu kanaldan pompalamak süratiyle 10 bin dönüm su altına alındı. İkinci etapta 5 bin dönüm su altına alındı. Şu anda 12 tane motor Menderes Irmağı kanalından su alarak araziye pompalıyor. Geçtiğimiz senelerde Menderes nehir kanalların da ve her tarafta su yokken, yeraltından su arayarak su sorunumuzu çözmeye çalıştık. Bugün burada Kurtuluş beldesinde bölgenin en iyi ve bakımlı zeytinini görebilirsiniz. İş Bankası her dönem gelir burada şubesini açar. Zeytin alımını yapar.

 Zaman zaman biz burada seminerler düzenleyerek Tarım İl Müdürlüğü ile temasa geçerek eğitim ve teknik konularda onlardan yardım bekliyoruz. Burada en güzel ve kaliteli zeytini üretiyoruz ve bu yönde çabalarımızda var. Fakat pazarlama sorunları yaşanmaya başlandı. Her çeşit zeytinden etiketledik mahsulü masanın üzerine koyduk. Sağ olsun bizleri Muğla, İzmir, Denizli Uşak gibi illerdeki işletmeleri İl Müdürlüğümüz davet ettiler ve bahçelerde ki zeytinleri gezdiler. Şu anda pazar sorunumuz olsa da yok gibi gözüküyor. Hatay’dan Trabzon’dan Bursa’dan müşteri geliyor. Balıkesir Havran da kurulan fabrika 165 bin ton kapasiteli ve 125 dönüm üzerine kurulmuş büyük dev fabrika bugün Avrupa standartlarına uygun ve devamlı olarak buraya gelirler ve buranın zeytinleri genel olarak oraya gider ve işlenir.

Bölgemizde bir işletmemiz olsun ve kendimize ait bir şirket oluşturursak veya bir kooperatif’te olabilir. Bu düşünce ile yola çıktık.  Devlet makineleri ayarladı. Makinelerin montajı yapıldı. Fakat işletmenin faaliyete geçmesi için sermayeye ihtiyacımız var. Bugün sermayemiz olsa her şeyimiz hazır. Bugün benim yaşım 70 yaşlarına dayandı. Yurt dışında ve diğer illerimizde iş yapan kooperatifimizin üyesi çiftçilerimizin evlatları var. Onlarında bu çalışmaların içinde yer almalarını istiyoruz ve bekliyoruz. Ürün ham madde olarak girecek ve paketlenmiş bir taraftan da ambalajlanmış şekilde hazırlanmış olacak. %25’i Kooperatifimiz ve %75’i de devletin katkısıyla bir noktaya kadar getirdik. Bu proje tamamlanması halinde beldemiz daha üretken ve daha bir canlılık kazanacaktır” dedi.

Birlik ve beraberlik içinde Köyleri Bilara da 1974’de 252 kişilik ‘Kurtuluş Kasabası Kalkınma Kooperatifi’ kurarak yörede başarılı bir tarım uygulamasını başlatarak bugün bölgede zeytin ve incirde iyi bir potansiyeli yakalayan bilinçli, çalışkan ve üretken çiftçilerimizin yolu açık olsun…

Üreticilerimizin ürünü bol ve bereketli olsun… SAYGILARIMLA

                                          Hüseyin ÇETİNKAYA- AYDIN–2009